Herfstvakantie: laat je meevoeren door een goed boek

‘Als je zachtjes bij me blijft 
Zacht als de wind in het riet 
Hoor je misschien wat ik hoor 
Zie je wat droefenis ziet’ 

(Audre Lorde) 

Jeremiah zit goed in zijn vel. Tenminste, als hij thuis is, in zijn eigen buurt in Brooklyn. Maar nu gaat hij naar een chique middelbare school in Manhattan, waar zwarte tienerjongens nogal opvallen. Daarom is hij verbaasd als hij tijdens zijn eerste week Ellie ontmoet. Zodra hun blikken elkaar kruisen staat de tijd stil en weten ze dat ze bij elkaar horen – ondanks dat zij joods is en hij zwart. Hun werelden verschillen gigantisch, maar dat maakt ze niets uit. Waarom probeert de rest van de wereld hen dan wel uit elkaar te houden? 

Dit prachtige liefdesverhaal opent met een gedicht en dat is meteen kenmerkend voor de stijl van Jacqueline Woodson. De romance tussen Jeremiah en Ellie wordt vanaf de eerste bladzijde teder en gevoelig beschreven, maar het wordt nergens zoetsappig. Sterker nog, het thema discriminatie op grond van afkomst en huidskleur wordt sterk beschreven. Als je bedenkt dat dit een modern verhaal is in de traditie van de klassieker Romeo en Julia zul je niet erg verrast worden, maar het einde is toch erg aangrijpend. 

Dit boek verscheen oorspronkelijk in 1998 en werd vertaald in 2022. Het werd aan ons getipt tijdens de Roadshow van Boek voor Nederlands, begin dit schooljaar. Een leestip waar ik erg blij mee ben, want het oude Romeo en Julia-verhaal is nog altijd brandend actueel.  

‘Het gestoorde is, als je gaat terugkijken, zijn er ziek veel beginpunten. alles kan een begin zijn. toch blijft er maar één einde. de moord op rem is het begin van het einde.’  

Jannah Loontjens schrijft romans, dicht- en essaybundels, en daarnaast begeleidt ze een schrijfgroep in de gevangenis. Die ervaring heeft haar vast inspiratie opgeleverd, want haar meest recente roman vertelt het verhaal van drugscrimineel Zev, en zijn jeugdliefde Gala. Beiden groeien op in armoede, in Scheveningen. Als ze achttien zijn verliezen ze elkaar uit het oog. Gala gaat studeren en wordt hoogleraar, terwijl Zev van de ene schimmige zaak in de andere gewelddadigheid rolt. Als het boek begint weet je al waar dit op uitdraait: Zev wordt opgepakt voor de moord op hun gezamenlijke jeugdvriend Remco. Zev en Gala hebben elkaar intussen na twintig jaar weer gevonden, waardoor Gala betrokken raakt bij het politieonderzoek naar Zev. In afwisselende hoofdstukken blikken Zev en Gala terug op hun jeugd samen en hoe hun levens zijn gelopen. Terwijl Zev voorzichtig zijn geweten verkent, klinkt bij Gala de vraag steeds luider of je wel van een potentiële moordenaar mag houden.  

Dit knap geschreven boek laat je nadenken over grote vragen, zoals welke invloed armoede heeft, wat liefde is, en of het mogelijk is een moeilijke jeugd werkelijk achter je te laten. Maar het is tegelijkertijd ook een spannende thriller waardoor je dóór wilt lezen: heeft Zev die moord nu wel of niet gepleegd? En je gaat gaandeweg ook nog eens echt geven om de personages, die allebei een geheel eigen stem krijgen in de roman. Een aanrader voor liefhebbers van misdaad en spanning, maar niet minder voor wie een zwak heeft voor tragische liefdesverhalen.  

‘Vrijheid betekent niet automatisch dat je ook werkelijk vrij bent.’ 

Schrijver van het komende stuk is fan. Fan van de wijze waarop Paleaux zijn verhalen vertelt. Er blijft veel ongewis, maar voor de goede lezer worden er dingen aangekondigd.  En dan een enorme klapper tegen het einde van het boek. Thomas Rosenboom (Publieke werken; De nieuwe man) kon dat ook altijd zo goed! De ondertoon, de schrijfstijl… het is allemaal prima in orde bij deze, tegenwoordig in Haarlem wonende, schrijver. In het licht van de leugen is het vierde, volgens eigen zeggen, autobiografische verhaal over Quintin, waarin de gebruikte taal wat eenvoudiger lijkt dan in zijn voorgaande werk. Nadat de hoofdpersoon uit Canada is teruggekeerd (beschreven in zijn vorige boek: Liften naar de hemel) lijkt het geluk de jonge Quintin toe te lachen. Hij krijgt een relatie met Juna en wordt ontdekt als zanger. Zijn manager blijkt echter verwikkeld te zijn in louche zaken en is hij nou werkelijk die fantastische zanger? Juna worstelt met zichzelf en met hun relatie. Toch probeert Quintin zichzelf op koers te houden. Na een groot verlies verandert de neerwaartse spiraal onherroepelijk in een allesvernietigende draaikolk.  

Als Quintin jaren later terugkeert naar zijn geboortedorp is het tijd om de balans op te maken en zijn demonen onder ogen te zien. In de beheerder van de begraafplaats, Guido, vindt hij zijn ultieme biechtvader. En dan komt die mokerslag! 

“

‘

“Ik weet niet zo goed wat het is,maar ik wil ook een echte echte jongen zijn.’ij een jeugdopleiding draait het maar om één ding.” 

Lanny groeit samen met zijn tweelingbroer op in Paramaribo. De jongens zijn getalenteerd: ze tekenen en raken zelfs bekend als zangduo. Maar Lanny trekt zich, als hij ouder wordt, steeds meer terug in de maankant van het leven. Hij vindt zichzelf geen zon. En als het langzaam duidelijker wordt waar de gevoelens die hij heeft voor zijn beste vriend werkelijk op duiden, breekt een periode aan waarin alles zijn betekenis lijkt te verliezen.

Taal speelt een grote rol in deze roman. Macrooy doorspekt het Nederlands met Engels en Sranantongo. Dit boek is heel geschikt voor liefhebbers van verschillende tekstvormen: chatgesprekken, proza, gedichten, liedteksten, vrij vers en dagboekfragmenten wisselen elkaar af. Dit geeft het verhaal vaart en schwung.

Deze indrukwekkende roman met autobiografische elementen laat je voelen hoe het is om als zwarte queer jongen op te groeien in Suriname. Het is hartverscheurend om te lezen hoe een kind opgroeit in een cultuur waarin hij verborgen moet houden wie hij is. ‘Lanny, jongen, luister naar Mama. Als je een meisje wil zijn, zal niemand meer van je houden.’ Maar het is ook een heerlijk en kleurrijk boek vol prachtige anekdotes, belevenissen over de liefde en verhalen over volwassen worden.

Winnaar Hebban Winq Regenboogprijs van 2026
Winnaar Hebban Debuutprijs van 2026

“‘Het was de zomer waarin de wereld aan onze voeten lag. Het was de zomer van durven en doen. De waarheid kreeg ons pas aan het einde te pakken.’“

De vijftienjarige Aylin groeit op in een Vlaams grensdorp waar weinig te beleven valt.  Tijdens de eindeloze zomervakantie zoeken Aylin en haar vrienden elkaar op bij een afgelegen kapelletje aan de rivier. Daar dagen ze elkaar uit met steeds gedurfdere opdrachten en verkennen ze de grenzen van hun eigen gedrag.
De komst van Kyra, een meisje van over de grens dat van huis is weggelopen, zet de verhoudingen binnen de groep onder druk. Ze is anders dan de anderen: zelfverzekerd, intelligent en onbevreesd. Haar aanwezigheid maakt diepe indruk op Aylin en confronteert haar met gevoelens die ze niet goed begrijpt. Terwijl ze probeert haar plek binnen de vriendengroep te behouden, maakt Aylin een keuze die door de spanningen en onderlinge machtsverhoudingen verstrekkende en tragische gevolgen krijgt. Drie jaar later keert Aylin terug naar het dorp en zint op wraak.

Vanaf het begin hangt er een dreigende sfeer over het verhaal. In de spelletjes die de jongeren spelen en de liedjes die ze zingen, wordt subtiel vooruitgewezen naar wat onvermijdelijk lijkt te gebeuren. Het verhaal wisselt gebeurtenissen af uit de fatale hete zomer en de koude winter drie jaar later. De goed opgebouwde spanning leidt tot een aangrijpende ontknoping. Door het hele verhaal staan fragmenten in vrije versvorm. Daarmee wordt veel gezegd in weinig woorden en deze teksten komen echt binnen. Onderstroom is een spannend coming-of-ageverhaal over erbij willen horen en over anders zijn, over grenzen aftasten en overschrijden, over vergelding en vergeving. Een aanrader voor klas 3. 

Alsof de Dhalang haar weerzin voelde, keek hij haar plotseling recht aan. (…) De ogen van een roofdier. En hij wist dat zij hem zag.’ 

Roekmini groeit op in een Javaanse gemeenschap in Suriname en heeft een bijzondere gave: ze kan wezens uit andere werelden zien. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt komen er Amerikaanse soldaten naar Suriname om het bauxiet, nodig voor het vervaardigen van gevechtsvliegtuigen, te beschermen tegen de Duitsers. In hun kielzog arriveert de Dhalang, een fabelachtig wajangpoppenspeler. Roekmini doorziet zijn ware aard en slaat op de vlucht. Het geweld van de Tweede Wereldoorlog maakt de scheuren tussen de verschillende werelden steeds groter waardoor er vreemde wezens kunnen ontsnappen. Spoken dwalen ’s nachts door de straten van Paramaribo en er raken steeds meer Amerikaanse soldaten vermist. Roekmini vermoedt dat de Dhalang daar iets mee te maken heeft. Samen met haar vrienden moet ze een groot en duister gevaar zien te stoppen. 

Dit verhaal valt niet in één genre te duiden. Geschiedenis van Suriname, Tweede Wereldoorlog, Javaanse cultuur, coming-of-age, magie en fantasie; het zit er allemaal in. De historische verhaallijn vermengt zich met de bovennatuurlijke wereld. Dit is een bijzonder originele en gelaagde roman, waarin het tempo soms laag ligt en dan ineens weer flink wordt opgevoerd. Door het gebruik van lokale woorden en uitspraken voel je de sfeer van de Javaanse cultuur en familietradities heel goed aan. Het boek is op de markt gebracht als young adult, maar wat mij betreft is het een volwassen roman. Ik geef het graag mee aan leerlingen in de vierde klas die op zoek zijn naar boeken in het genre fantasy.  

“Niemand denkt ooit: ‘Als ik later groot ben wil ik in een metrostation op emmers rammen.’’ 

New York, begin jaren 2000. De achttienjarige Stuy droomt ervan een succesvolle drummer te worden, net als zijn moeder ooit was. Samen met een groep jongeren begint hij met jamsessies op straat en in metrostations. De naam van hun band komt als vanzelf: zij zijn de Soundtrack van New York. Elk optreden trekt meer publiek en tot ieders verbazing worden ze dankzij hun talent, mond-op-mond reclame en de publiciteit op sociale media een ware underground sensatie. Maar als een van hen wordt gearresteerd tijdens een drukbezocht metro-optreden en een ander bandlid ernstig ziek blijkt te zijn, leren ze dat muziek niet alleen de stad verbindt, maar hen ook als groep hechter heeft gemaakt dan ze ooit hadden voorzien. 

 
Soundtrack is een grappige, energieke en hartverwarmende coming-of-ageroman over vriendschap, muziek, New York en het durven najagen van je dromen. De stijl is bijzonder doordat je de conversaties leest als een filmscript. Elk personage heeft een eigen achtergrondverhaal en de karakters worden kleurrijk beschreven. De beeldende taal laat het verhaal swingen: ‘Hij tokkelde en ramde en beukte, hij danste en popte met twee vingers alle kanten op, en hij trok er hele rare bekken bij. Binnen een seconde of twintig ging-ie van persen op de plee naar een beroerte naar drugsverslaafd naar schreeuwend oud vrouwtje in de kerk.’ Wat een heerlijk boek! Aanrader voor lezers die houden van muziek en een goed maatschappelijk betrokken verhaal. 

“Ik hoorde het door de telefoon, mijn moeder belde. Ik heb geschreeuwd en gegild en nee geroepen, alsmaar ‘nee’ geroepen…”

Na een heftige gebeurtenis in haar familie stapt Rifka op de fiets richting Noorwegen. Het vertrek valt haar zwaar en in haar tentje voelt ze zich vaak alleen, maar ze geeft niet op. Fietsend door weer en wind probeert Rifka de benauwende strenggelovige omgeving waarin ze opgroeide achter zich te laten. Loskomen van het geloof en worstelen met haar geaardheid is al een hele klus, maar ze moet ook leren leven met het grote verdriet dat haar is overkomen. Met vallen en opstaan en met hulp van de mensen die ze tegenkomt leert Rifka weer meer van zichzelf te houden, en haar eigen weg te vinden.

Zusje werd gekozen tot het Beste Boek voor Jongeren 2026. En dat is terecht. De Schotveld heeft een boek geschreven dat op het eerste gezicht wat door lijkt te kabbelen, maar de inhoud spreekt de leerlingen die het boek gelezen hebben erg aan. Het grote verdriet, dat eerder in de recensie stond, is het hele boek ontzettend invoelbaar en voortdurend op de achter- en soms voorgrond aanwezig. En dat is heel erg knap. De Slash-serie (waargebeurde verhalen door bekende auteur opgeschreven) heeft er weer een pareltje bij!
(RH)